Open brief aan het HB van de KNKB

De kaatserij zit wederom in zwaar weer. Het hele gedoe met de wantencontrole en alle heisa (kort gedingen, scheidsrechtersperikelen, Palingpartij Makkum, gedoe in Engelum) die daar uit voorkomt doen de kaatserij en dus de KNKB geen goed. Zijn dit incidenten of is er een fundamentelere oorzaak? Ik ben zo vrij om jullie een aantal gedachten ter overweging aan te bieden. Daarbij schets ik eerst een paar ontwikkelingen en kom daarna met voorstellen.

Ontwikkelingen

1. Fundamentele veranderingen in samenleving en dus ook in de sport

Wij leven in een tijd waarin mensen in hun vrije tijd zoeken naar beleving en zingeving. Dat kan actief door bijvoorbeeld te sporten maar ook passief door van sport te genieten. In die beperkte vrije tijd willen mensen niet te veel gedwongen worden door allerlei opgelegde regeltjes en beperkingen. Ze willen immers beleven en zingeving zoals zij dat graag willen.

Als er te veel regeltjes en beperkingen zijn, dan gaan mensen zoeken naar mogelijkheden om die te ontwijken of naar hun hand te zetten. Een overheid, organisatie of in dit geval de KNKB probeert daar dan weer op te reageren door de regels aan te passen.

2. Veranderingen ontstaan altijd van onderop en (bijna) nooit door organisaties/overheden

Wetgeving in de samenleving is bijna altijd een reactie op veranderende omstandigheden of gedragingen. Dat zien we in de samenleving bij verkeersregels en in de kaatsport bij de ontwikkelingen rond o.a. de kaatshandschoen. Ten aanzien van ontwikkelingen in de kaatssport zien we al een aantal jaren nieuwe kaatsvormen en andere wedstrijdsoorten door particulier initiatief ontstaan. Denk hierbij aan pearkekeatsen, teatsen, zachte bal PC, Pelote PC, etc.

3.  Bijkomende veranderingen in de samenleving

De 24-uurs maatschappij heeft ook zijn gevolgen voor de kaats(sport). De werkweken van veel volwassenen maar ook van opgroeiende jongeren zitten boordevol. Ouders werken beide en proberen naast de drukke combinatie van werk en huishouding te zoeken naar quality-time voor zichzelf en hun kinderen. Een kaatsagenda waarbij er vanaf mei t/m augustus (juist de mooiste tijd van het jaar!!!) de weekenden vol gepland zitten met kaatswedstrijden is niet meer van deze tijd. Vergeet bovendien niet dat een kaatswedstrijd geen twee keer 45 minuten duurt. Hoe je het ook organiseert je bent gewoon een dag kwijt.

4. Menskracht en deskundigheid in de verenigingen

Met name door het tijdsaspect onder punt 3 wordt het voor veel sportverenigingen steeds moeilijker om aan kader te komen die willen meehelpen. Het organiseren van een kaatswedstrijd is een intensieve zaak. Je hebt een daglang een groot aantal keurmeesters nodig en dan hebben we het nog niet eens over andere (voorbereidende) organisatorische zaken. De KNKB merkt zelf ook dat het steeds moeilijker wordt om mensen te krijgen als scheidsrechter, voor wantencontrole, en overige taken.

Voorstellen

Doel van mijn voorstellen is om de kaatssport meer zingeving en beleving te geven en initiatieven van onderop meer ruimte te bieden. Daarnaast heeft e.e.a. als positief gevolg een ontlasting van organisatorische zaken voor de KNKB. Het zou goed zijn dat de KNKB meer taken gaat afstoten en die neerlegt waar ze horen, bij de verenigingen. 

1. De KNKB organiseert in de toekomst maar één wedstrijd per weekend in elke leeftijdscategorie. De jongeren t/m 16 jaar op zaterdag en de volwassenen (17 jaar en ouder) op zondag. (NB. Een paar uitzonderingen zijn mogelijk, denk aan Masters, Minnertsga, PC, Freule, Jong Feinte, etc.). De volwassenen kennen maar twee klassen: Hoofdklasse en Eersteklas. Deze wedstrijden worden gehouden onder volledige regelgeving van de KNKB, dus met ranking, scheidsrechters, wantencontrole etc. Wie daar aan meedoet conformeert zich aan de regels van de KNKB. Ranking bepaalt deelname aan hoofdklasse of Eersteklas en dus ook aan de PC. 

2. Op zaterdag zijn er dus geen officiële kaatswedstrijden voor 17+ en op zondag geen jeugdwedstrijden. Maar verenigingen zijn wel vrij om op die dagen hun bestaande partij te organiseren (afd. partij jongens in Franeker op zondag, Lytse PC in Mantgum op zaterdag, Palingpartij Makkum etc.)  of op die dagen iets nieuws te lanceren. Maar het zijn dan geen officiële KNKB-partijen en zij zijn zelf verantwoordelijk voor opgave, loting, scheidsrechters en regelgeving. Uitslagen tellen niet mee voor KNKB-klassementen. De verenigingen bepalen zelf wie er aan hun wedstrijden mogen deelnemen. Is dat een probleem? Het lijkt mij niet, De verenigingen houden hun partij en krijgen meer ruimte omdat zelf in te vullen. De KNKB legt geen beperking op aan Hoofdklassers als zij op zaterdag aan een onofficiële kaatspartij meedoen. Keuze daarvoor ligt bij de spelers.

3. Om beleving en initiatieven bij de verenigingen te motiveren stel ik voor dat zij het recht krijgen om zelf één partuur aan te wijzen voor deelname aan hoofdklassepartijen. De PC krijgt dit recht dus ook. Ik zou zelf wel zo ver willen gaan dat de PC het recht krijgt om voor dat ene partuur een Belgisch partuur toe te laten aan de PC. (Kan natuurlijk ook gewoon door aanwijzing via de ingevoerde Keats-off). Loting gebeurt bij de 17+ weer door de verenigingen. Bij de jeugd door de KNKB.

Dielname Lytse PC: Om te janken

Al sûnt 1947 organisearret KF Jacob Klaver út Mantgum De Lytse PC. In partij dy’t troch de jierren hinne oansjen krige. Mei yllustere winners as Chris en Jacob Wassenaar, Sake Saakstra, Cornelis Terpstra, Stephan Kleefstra, Anne van Straten, Willem Hiemstra, Martinus Santema, Pieter de Boer, Jehannes van der Mey, André Tolsma, Simon Minnesma, Rinze Bleeker, Marten Feenstra., Rudmer van der Meer, Jochem Bouma, Germ Okkinga, Abe Kooistra en gean sa mar troch. [sjoch: http://fy.wikipedia.org/wiki/Lytse_PC ] Ferliden jier spite it Pieter van Althuis alle hierren op syn holle dat hy d’r krekt foar de finale ôfrekke. Want sa sei er: “sa’n partij wol je winne”.

 

Dit jier waard der troch it bestjoer ek wer fan alles út de kast helle om d’r in bysûndere dei fan te meitsjen.  Ik neam:

·         In prizepot fan € 1200,--.

·         Nei ôfrin gratis tagong ta in gesellich slotfeest mei live muzyk

·         Yn oerlis mei de keatsers útrikking fan de Janse Skaal

·         Utnoeging fan de winners fan 25 jier ferlyn

·         Keatsers dy’t ofskie nimmende maten tasprekke

·         In spesjale oanklaaing fan it fjild en alle linen beset mei karmasters.

·         Om it finanseel mooglik te meitsjen rinne frijwilligers har de skonken ûnder it gat wei foar in grutte lotteferkeap.

Dan sjogge jo de opjefte en dan krij je de triennen yn de eagen. It bestjoer is ferbjustere: 14 partoer! Noch nea yn de histoarje fan de Lytse PC wie de dielname sa leech. Wa is d’r oan ‘e hân? In protte keatsers wolle no leaver wer fuotbalje. Meastal giet dat om ien of yn in inkel gefal om twa personen út in partoer. Dat wie noait net sa’n probleem, want dan frege jo gewoan in oar. Mar troch it rankingsysteem mei feste partoeren yn de cyclus kin dat net mear. Want as je fuotbalje kin je fansels net sizze dat je in blessuere ha en dat dêrom in oaren meidocht.  

 

Wat is no belangriker: it systeem of it keatsen?

Ik tink da’k op it slotfeest mar ien ekstra nim want it koe wolris de lêste kear wêze!

Kaatser met keizerlijke afstamming

Toen ik begin jaren tachtig van de vorige eeuw op het Ryksargyf in Leeuwarden kwam, hing daar een prikbord met de tekst: “Het hout waar u zelf uit gesneden bent, is belangrijker dan het hout van uw stamboom”.  Een levensles voor stamboomonderzoekers.

Bovenstaande uitspraak komt vaak bij me op als stamboomonderzoekers mij vol trots aanschieten met de mededeling dat ze afstammen of verwant zijn aan een bekende of zelfs beroemde persoon. In kringen van Friese stamboomonderzoekers is bijvoorbeeld de verwantschap met Grutte Pier iets om ‘grutsk’ op te zijn. Dat mijn kinderen via hun moeder van deze ‘vrijheidsstrijder’ afstammen stemt mij wat minder gelukkig. Volgens de overlevering kieperde hij iedere tegenstander die niet kon nazeggen ‘bûter, brea en griene tsiis, wa dat net sizze kin is gjin oprjuchte Fries’ genadeloos overboord of maakte hij ze een kopje kleiner met zijn “bidenhänder’. Het kan verkeren zei Bredero, maar of zo’n voorvader nu iemand is om ‘grutsk’ op te zijn, betwijfel ik.

Ik kom hierop omdat stamboomonderzoeker Sytze Giezen mij attent maakte op een verre voorvader van PC-winnaar Jochum Bouma uit Oosterlittens. Sytze is een verwoed stamboomonderzoeker en is op mijn verzoek bezig met een omvangrijk project. Nadat hij vorig jaar van alle PC-winnaars (vanaf 1854!) de stamreeksen heeft uitgezocht, is hij nu bezig om van alle PC-winnaars de kwartierstaat uit te zoeken. Een omvangrijk maar ook boeiend project. Ik mocht al eens van zijn onderzoek gebruik maken voor een artikel in De Keatsfreon .[1]

Vandaag schoot hij me aan met de mededeling dat Jochum Bouma (PC-winnaar 2008) afstamt van Karel de Grote! Voorwaar een bijzondere ontdekking. Tussen Karel en Jochem zitten 41 generaties en het spoor verloopt via grillige lijnen die heen en weer springen tussen mannelijke en vrouwelijke voorouders. Maar via zijn overovergrootvader Dirk Bouma uit Oosterend (1842-1915) komen we via aangetrouwde familie’s Hofstra, Van der Meulen, Antonides, Verhoeck, Van Nes, Van Teylingen, Suys, Van der Burch en Van Montfoort bij de graven van Holland en zo uiteindelijk bij keizer Karel de Grote.

In hoeverre Karel en Jochum uit hetzelfde hout zijn gesneden, laat ik in het midden. Maar strijdbaar waren beide in elk geval.

 

---

[1] Is keatsen erflik? In: De Keatsfreon van 2014.

Nieuwjaarswens

               Weet dat kaetsen ende minnen
               Eyst een overgaenden bal,
               Anders maeck'et droeve sinnen
               Anders heeft'et geenen val

                    Jacob Cats

                    Ik wens iedereen een liefdevol 2014

Amerikanen keatsten yn Mantgum

Yn de digitale Ljouwerter Krante [www.dekrantvantoen.nl ] kinne je prachtige ferhalen fiene oer it keatsen út it ferline. Sa fûn ik foar in artikel yn De Keatsfreon oer in sulveren keatsbal út 1769 de advertinsje werom wêryn’t dy wedstriid oankundige waard.  It is fansels geweldich dat je sokke ynformaasje no fia wat goochem sykjen werom fine kinne.

Keatse by it stasjonskofjehûs, 1930

By it sykjen nei âlde keatsútslaggen fan ús keatsferiening yn dy digitale LC stuite ik op in wedstriidferslach fan 28 july 1930. No koe ik dat stik mei eigen wurden neifertelle mar folle moaier wie it om it stik yn syn gehiel oer te typen. Dat ha ik dien en sa kinne jim it hjir ek lêze:

“Mantgum, 26 juli. Heden hield de kaatsvereeniging ‘Jacob Klaver’ alhier onder leiding van haar bestuur, een wedstrijd bij het Stationskoffiehuis, om prijzen van ƒ 24.-  ƒ 15.- en ƒ 9.- of 2x ƒ 4.50 waarbij stadsprijs- en premiewinnaars waren uitgesloten en waaraan 32 parturen deelnamen. Onder de medespelers waren 5 ‘Amerikanen’ die tot dezen wedstrijd het initiatief hadden genomen; één hunner, de heer M. Fransbergen, afkomstig van Mantgum, had een bedrag van ƒ 40,-- beschikbaar gesteld, terwijl bovendien door een ingezetene een zilveren medaille was uitgeloofd. De 1^e prijs viel ten deel aan G. Jellema te Winsum, M. v.d. Hem te Rauwerd en J. Blom te Drachten; de 2^e aan W. v.d. Sluis te Terzool, A. v.d. Woude te Leeuwarden en K. Gaasterland te Oosterlittens; de 3^e aan Joh. Hoekstra te Baard, J. Gaastra te Wirdum en J. Bosma te Leeuwarden; de 4^e aan J. Kramer te Wirdum, Th. Hoekstra te Baard en D. Jippes te Hallum. Tot koning is uitgeroepen G. Jellema, die als koningsprijs de zilveren medaille ontving. Verscheidene spannende partijen zijn gespeeld; die om prijs en premie beantwoordde echter niet geheel aan de gekoesterde verwachtingen. De prijzen zijn uitgereikt door de heer Th. De Jong afkomstig van Britswerd, thans te Paterson (U.S. ) die een humoristische toespraak hield, vooral het kaatsen in Amerika betreffende, hoe men daar wel eens 50 km reist om een uitgeschreven wedstrijd bij te wonen, terwijl ieder jaar op 14 juli de kaatsclub van Paterson naar Rochester trekt, en in September omgekeerd, om elkander te bestrijden. Spreker deelde nog mee, dat men getrouw de uitgebreide kaatsverslagen in verschillende Friesche kranten volgt, zoodat men de kaatsers wel niet van gezicht, maar toch bij name kent. Nadien droeg nog de heer M. Fransbergen een berijmde toespraak voor, die blijkens de stille aandacht, zeer in de smaak viel.”

Sjoch foar it orsjinele ferslach: http://tinyurl.com/6mamm8

Winners fan namme

Oant sa fier it ferslach yn de LC. Der steane fansels wol in tal aardige feiten yn dy’t om in neiere útlis freegje. Sa sil it net foar elkenien daliks dúdlik wêze wêr’t it Stationskoffiehuis stien hat en wat no einliks bedoeld wie mei it útsluten fan ‘stadsprijs- en premiewinnaars’. Wolno, it Stationskoffiehuis is it earste hûs oan de Galamawei  rekkene fan  it spoar ôf by Tsjeintgum. Dêr wennet no de famylje H. Aukes. Om tefoaren te kommen dat te sterke keatsers meidwaan soenen en de minderen dêrtroch wei bleauwen, waard it keatsers dy’t grutte partijen (sa as de PC yn de stêd Frjentsjer) wûn hienen net tastien om mei te dwaan. Dêrmei krige de partij wol minder oansjen mar waard de dielname grutter en de útslach minder foarsisber. Winner George (Jorke) Jellema en syn maat Marten van der Hem soenen letter wol stedspriiswinners wurde. Van der Hem wûn de PC yn 1934, 1936 en 1940, Jorke Jellema wûn wol ferskate prizen mar kaam op de PC net fierder as twa kear in tredde priis (1932 en 1933). De  “Amerikanen” yn it ferslach hienen blykber wol in pear sinten te ferstriken want se stienen ek foar de prizen fan in jongespartij mei lúkse foarwerpen. (LC 21-07-1930)

By de foto's:
Boppe: It stasjonskofjehûs yn 1920.
Under: links George (Jorke) Jellema en rjochts Marten van der Hem

 

 

Ranking, een explosief mengsel

De Lytse PC is traditiegetrouw de laatste KNKB wedstrijd voor de Eerste Klas. Het is daarom een partij van terugkijken en afsluiten. Terugkijkend kunnen we niet anders concluderen dan dat het kaatsen in het afgelopen jaar werd gedomineerd door problemen en onduidelijkheden rondom de RANKING. Een deel van die problemen werd, zonder dat de afgevaardigden dat in de gaten hadden, veroorzaakt op de Algemene Vergadering. Daar werd m.i. besloten dat de RANKING op de achtergrond zou meetellen maar dat de TC dit jaar nog beslissend zou zijn voor selectie van de parturen. Toen het kaatsseizoen eenmaal losbarste en de RANKING leidend werd verklaard, ontkende het HB de beslissende rol van de TC.

Al drie weken na het begin van het seizoen stuurde ik een brief over het m.i. fundamenteel verkeerde  RANKING systeem naar het Bondsbureau. Ik kreeg een brief terug met daarin de zinsnede: “Vertrouw erop dat onderliggende berekeningen over 6 seizoenen ruimschoots voldoende basis geven om de ranking toe te passen. Het zit fantastisch in elkaar!” Een snelle blik in Van Dale’s woordenboek leerde mij al gauw dat fantastisch betekent: “niet werkelijk, voortgebracht door de fantasie, voortbrengselen der verbeelding.” Daarmee werd het een stuk duidelijker.

Met mijn historische achtergrond moest ik het gehele kaatsseizoen bij die ‘FANTASTISCHE RANKING” telkens weer denken aan een voorval uit de Tweede Wereldoorlog. De Engelse militaire staf boog zich eind 1942 over het probleem hoe zij de Duitse onderzeeërs onschadelijk konden maken. Een lid van de genie stond op en meldde trots dat hij dé oplossing had. Hij legde omstandig uit dat hij een zeer explosief mengsel had uitgevonden dat onder de oceaan moest worden aangebracht. Nadat het daar was aangestoken zou het water enorm verhitten. De onderzeeërs zouden naar boven drijven en konden onschadelijk worden gemaakt. Dit idee vond een geweldig onthaal bij de militaire top. Toch waagde een ondergeschikte militair het om openlijk te vragen hoe het mengsel onder de oceaan moest worden aangebracht en aangestoken. “Tja”, antwoordde de uitvinder, “nu vraagt u naar de details, ik ben er echter alleen voor de grote lijnen.”

Wêr wienen jim?

De ôfrûne wiken gie it op de keatsfjilden allinnich mar oer Dé Ranking. Keatsers en keatspartoeren dûkelen fan boppe nei ûnderen op de ranglist. Keatsers dy’t yn ferban mei wurk op freed te middei net witte of sij wol/net oan dy partij meidwaan kinne. Reboelje oer it tuskentiids ‘oan de knoppen fan it systeem draaie’, keatsers dy’t net keatse mochten yn Winaem. Begjinnende keatsers dy’t haadklasser waarden en oarsom. It makke it der foar elkenien net begrypliker op. En om’t de KNKB gjin útlis joech hoe it systeem wurke die de tam tam syn wurk. Guon keatsers wienen hast sa fier dat se har net mear opjaan woenen. Ek by de froulju wie (en is) de ûnrêst grut. Koartsein de KNKB moast sa stadich oan iepenheid fan saken jaan.

Dat barde fan ‘e jûn, moandei 8 july op it Bûnsburo. Ik gie der hinne yn de ferwachting dat it dêr wolris drok wurde koe. Se soenen der allegear wol wêze: de feriening fan keatsers, in ôffurdige fan de meast foaroansteande keatsers, coaches, sponsors, ferieningbestjoerders, âlders, parse, technyske kommisje, kaderleden, skiedsrjochters ensafuorthinne. Der mar betiid hinne, want jo moatte al plak ha fansels.

Afijn, ik wie kertier foar sânnen by it Bûnsburo en sawat tagelyk kaam der ek Marieke Beckers fan Wytmarsum. We praten in piipfol en doe’t it hast sân oere wie, fregen we ús ôf, as we wol op it goeie plak wienen, want der wie fierders noch net ien en de doar fan it Bûnsburo siet op slot. Mar krekt foar sânen kaam der dochs mear folk. Trije HB minsken, de nije Bûnsdirekteur Geert Faber, twa minsken fan de webside, fjouwer oare froulju keatsers en Hendrik van der Velde as ienichste keatser fan de manlju.

It earste wat Hendrik dan ek opmurk wie dat de opkomst ‘in oanfluiting’ wie. En dêrmei hie hy it hiel fatsoenlik ferwurde. Dat doch ik net.  Lit ik it mar rjochtút sizze: It wie kloatsekeftich! No hienen al dy kritikasters de kans om fragen te stellen, miening te jaan, yn diskusje te gean, gâl te spuien en dan bliuwe se thús. Tsjonge, jonge, wat in beskamsume fertoaning.

Tjeerd Dijkstra joech út namme fan de KNKB in útlis oer de stân fan saken. Hy joech ta, dat guon saken minder goed útpakten dan yn earste ynstânsje betocht en dat it systeem noch lang net folslein is. Sa joech hy ek ta dat it kombinearjen fan punten út de frije formaasje mei t.i.l. wedstriden nochris goed besjoen wurde moat en ek ‘plaatsing’ of ‘gestuurde loting’ yn de diskusje belutsen wurde moat. De oanwêzige froulju kamen mei praktyske fragen oer de dielname op freed te middei of op sneon.  Ek oer it ferskil yn rankingpunten foar klassikers, sa as de PC en de Van Aismapartij moat noch neitocht wurde. It is dúdlik dat der noch in protte 'losse eindsjes' binne dy't om in oplossing freegje.

Dijkstra joech ek eksakt de punten dy’t keatsers behelje kinne troch: oan wedstriden mei te dwaan en troch omlopen te winnen. Mei dy kennis kinne keatsers dus sels harren punten byhâlde en sjen as der gjin flaters makke wurde by de ynfier yn it systeem. Want soks bliuwt fansels minskewurk. Tink allinnich mar ris oan it net goed byhâlden fan de list by útfallers en ferfangers. It kin dus wichtich wêze dat keatsers har eigen punten byhâlde. Wat dy punten binne, hâld ik no ek mar ris foar mysels. Hienen jim der sels mar hinne gean moatten!